Co zabrać na rejs morski? Praktyczne porady dla żeglarzy

Wybierasz się na pierwszy rejs morski i nie wiesz co spakować do worka żeglarskiego. Z tego artykułu dowiesz się, jak krok po kroku przygotować bagaż na różne typy rejsów i czego w żadnym wypadku nie zostawiać w domu. Dzięki temu wejdziesz na pokład spokojny, dobrze przygotowany i gotowy na Morze Bałtyckie, Chorwację czy dalsze akweny.

Co zabrać na rejs morski? praktyczna lista kontrolna

Przed wyjazdem potrzebujesz prostej listy, którą możesz szybko odhaczyć jeszcze w domu. Inaczej pakujesz się na krótki day trip po okolicznych wodach, inaczej na weekend na Bałtyku, jeszcze inaczej na tygodniowy rejs po Chorwacji albo rejs oceaniczny typu offshore. Poniższa lista jest pomyślana tak, abyś mógł ją łatwo skalować – przy krótkim rejsie bierzesz minimum z każdej kategorii, przy dłuższych wyprawach po prostu dokładadasz ilości.

Najwygodniej jest traktować pakowanie jako przejście po kilku stałych kategoriach wyposażenia i w każdej z nich wybrać najbardziej potrzebne rzeczy:

• Podstawowe dokumenty – dowód osobisty lub paszport, polisa ubezpieczeniowa i karta EKUZ z NFZ, dane armatora i czarteru, ewentualnie Książeczka żeglarska przy zbieraniu godzin na Jachtowego Sternika Morskiego
• Odzież i obuwie – sztormiak góra i dół, bielizna termoaktywna, polar lub softshell, czapka z daszkiem i czapka ciepła, spodnie szybkoschnące, buty z jasną antypoślizgową podeszwą, Kalosze na chłodniejsze rejsy po Morzu Bałtyckim
• Apteczka i leki – podstawowa apteczka jachtowa, leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, środki na chorobę morską, elektrolity, leki osobiste z zapasem, kopie recept
• Elektronika – telefon w wodoodpornym etui, Latarka czołowa z czerwonym światłem, Powerbank o dużej pojemności, ładowarka samochodowa 12 V, zapasowe baterie
• Akcesoria bezpieczeństwa – nóż żeglarski, Rękawice szotowe do pracy na linach, gwizdek, mała dodatkowa latarka ręczna, w miarę możliwości własna pneumatyczna kamizelka ratunkowa
• Narzędzia i drobne akcesoria – scyzoryk lub mały multitool, zapalniczka, taśma naprawcza, kilka trytytek, pęseta, zestaw igła i nitka, marker wodoodporny
• Żywność i zapasy kuchenne – suche przekąski, batony energetyczne, orzechy, napoje izotoniczne w proszku, podstawowe przyprawy, herbata, kawa, coś lekkostrawnego na pierwsze dni przy fali

Aby łatwiej dopasować ekwipunek do długości i charakteru wyprawy, możesz posłużyć się prostą tabelą porównawczą:

Dokumenty, ubezpieczenie i pieniądze – co przygotować

Dobrze przygotowane dokumenty i zaplecze finansowe są tak samo ważne jak dobry sztormiak. Na rejsach krajowych zwykle wystarczy dowód osobisty i polisa turystyczna, przy rejsach międzynarodowych dochodzą paszport, często EKUZ i pełen zestaw papierów jachtu. Warto podkreślić, że brak dokumentu albo gotówki na opłaty portowe potrafi sparaliżować całą załogę, dlatego zrób porządną kontrolę przed wyjazdem.

Jakie dokumenty zabrać?

• Dowód osobisty i paszport – zawsze zabierz oba dokumenty, nawet jeśli formalnie wystarcza jedno. Dobrze mieć komplet w układzie oryginał plus jedna kserokopia papierowa plus skan w telefonie lub chmurze
• Patenty i licencje żeglarskie – patent żeglarza lub Jachtowego Sternika Morskiego, świadectwo operatora SRC, ewentualne szkolenia STCW. Najlepiej mieć oryginał, kopię w segregatorze jachtowym i zdjęcie dobrej jakości w telefonie
• Dokumenty jachtu i armatora – polisa ubezpieczeniowa jachtu, umowa czarteru, boarding pass, instrukcja obsługi jachtu, dane do kontaktu z armatorem lub firmą typu Navigare Yachting. Warto trzymać je razem z listą załogi w jednym wodoszczelnym etui
• Dokumenty medyczne – EKUZ wystawiony przez NFZ, potwierdzenie prywatnej polisy, kopie recept na leki stałe, krótka karta informacyjna z chorobami przewlekłymi i alergiami
• Książeczka żeglarska – zabierz ją zawsze, jeśli budujesz staż. Godziny i mile z rejsu morskiego zapisane od razu są dużo bardziej wiarygodne niż dopisywane po czasie
• Każdy komplet dokumentów warto umieścić w wodoszczelnej kieszeni lub etui i trzymać oddzielnie od zapasowych kopii schowanych głębiej na jachcie

Co z gotówką i kartami?

Na rejs morski zabierz niewielką ilość gotówki w lokalnej walucie, która przyda się na opłaty portowe, boje, prysznice w marinie albo małe zakupy w barze przy kei. Głównym środkiem płatniczym powinna być jednak karta z płatnościami zbliżeniowymi oraz funkcją wielowalutową, bardzo wygodnie sprawdza się tu karta typu Revolut. Dobrze jest poinformować bank o planowanej podróży, pilnować, aby PIN do kart był inny niż kody do telefonu, a przede wszystkim zabrać co najmniej jedną kartę zapasową trzymaną w innym miejscu niż karta główna, na wypadek zgubienia lub zalania wodą.

Odzież i obuwie – jak dopasować do akwenów

Na jachcie dobrze dobrana odzież decyduje o komforcie wachty bardziej niż ilość rzeczy w torbie. Zasada jest prosta – ubierasz się warstwowo, wybierasz materiały szybkoschnące i odporne na wiatr oraz wodę, a ilość i grubość warstw dopasowujesz do akwenu. Inaczej wygląda garderoba na słoneczną Chorwację, inaczej na chłodny rejs po Morzu Bałtyckim, jeszcze inaczej na surowsze wody północne.

Jak ubierać się warstwowo?

• Warstwa bazowa – cienka bielizna termiczna z syntetyku albo z wełny merino, której zadaniem jest odprowadzanie wilgoci z ciała. Obowiązkowa na Bałtyk i zimniejsze rejony, na ciepłe wody warto mieć choć jeden komplet na chłodniejsze noce
• Warstwa izolacyjna – polar, cienka bluza z kapturem, ewentualnie lekka kurtka puchowa z wypełnieniem syntetycznym. Puch naturalny słabo znosi wilgoć, dlatego na rejsy z ryzykiem zamoczenia lepiej postawić na polar lub syntetyk
• Warstwa zewnętrzna – nieprzemakalna powłoka, czyli Sztormiak góra i dół, na przykład modele offshore od Musto czy TRIBORD 900 z Decathlonu. Na Mazury wystarczy często kurtka inshore, natomiast na Morzu Bałtyckim i w rejsach typu Caravela SZTORM 1000 zdecydowanie warto mieć coś bliżej klasy offshore
• Dodatkowe elementy – softshell na umiarkowany wiatr, ciepła czapka z polaru, cienka czapka z daszkiem na słońce, komin na szyję, rękawiczki żeglarskie i ciepłe rękawice na nocne wachty. Przy chłodnych akwenach te dodatki są tak samo ważne jak sama kurtka

Jakie buty zabrać na pokład?

Na jachcie potrzebujesz minimum dwóch zestawów obuwia. Jedne to buty „pokładowe” z jasną, miękką i antypoślizgową podeszwą, które nie brudzą pokładu i dobrze trzymają się przy przechyle. Mogą to być buty żeglarskie, lekkie trekkingi z odpowiednią podeszwą albo trampki z dobrą przyczepnością. Drugi typ to buty „brzegowe”, czyli kalosze lub wyższe buty trekkingowe przeznaczone do chodzenia po deszczu, skałach i w portach. Do tego dochodzą lekkie klapki pod prysznic oraz, szczególnie w ciepłych rejonach, sandały lub buty szybkoschnące, które możesz spokojnie zamoczyć przy zejściu na brzeg pontonem.

Apteczka i leki – co konieczne i jak przygotować

Na wielu jachtach minimalna apteczka jest wymagana przez armatora albo przepisy danego państwa, ale w praktyce dobra apteczka jachtowa jest twoim realnym wsparciem przy skaleczeniach, oparzeniach i chorobie morskiej. Organizer rejsu zwykle zapewnia podstawowe wyposażenie, ty jednak musisz zadbać o jego uzupełnienie i o swoje leki osobiste, zwłaszcza na dłuższych wyprawach z utrudnionym dostępem do portu.

Co powinna zawierać apteczka jachtowa?

Jak przygotować leki osobiste?

Leki osobiste zabierasz w ilości wystarczającej na cały rejs plus minimum dwa dni zapasu, na wypadek opóźnienia powrotu do portu. Najlepiej przepakować je do wodoszczelnego pojemnika lub szczelnych woreczków z czytelnymi etykietami, dołączyć kopie recept oraz krótką, własnoręczną kartkę z dawkowaniem. Warto rozdzielić zapas na dwa miejsca przechowywania – jedno łatwo dostępne w kabinie, drugie schowane głębiej jako zestaw awaryjny. O istotnych lekach, alergiach i chorobach przewlekłych musisz poinformować kapitana lub wyznaczoną osobę z załogi pierwszego dnia rejsu.

Na chorobę morską najlepiej działa połączenie profilaktycznego leku czy plastra antyemetycznego z praktycznymi działaniami na pokładzie, czyli przebywaniem na świeżym powietrzu, obserwacją horyzontu i całkowitym odstawieniem alkoholu. Przy silnej reakcji zadbaj, aby dostęp do leku był możliwy przez cały czas trwania rejsu.

Elektronika i akcesoria przydatne na pokładzie

Elektronikę na jachcie traktuj przede wszystkim jako narzędzie zwiększające bezpieczeństwo i komfort, a dopiero później jako gadżet. Priorytetem jest sprawna łączność, oświetlenie i nawigacja, czyli radio VHF, GPS lub plotter oraz dobra latarka. Wszystkie urządzenia muszą być zabezpieczone przed wilgocią, uderzeniami i ograniczonym dostępem do prądu, dlatego tak ważne jest rozsądne zarządzanie energią i ładowaniem.

• Ręczny VHF – przenośne radio to podstawowy środek łączności w razie problemów z instalacją pokładową, warto zabrać go zwłaszcza na dłuższe i bardziej wymagające rejsy
• Powerbanki o dużej pojemności – najlepiej dwa mniejsze niż jeden ogromny, aby można było ładować telefon, Latarkę czołową czy aparat także w trakcie dłuższego przelotu
• Ładowarki samochodowe 12 V i przewody USB – większość jachtów ma gniazda typu zapalniczka, dlatego taki zestaw jest niezwykle praktyczny w morzu, gdy nie ma podpięcia do 230 V
• Wodoodporne etui na telefon i dokumenty – zabezpieczą sprzęt przy przejściu pontonem, na mokrym pokładzie albo przy awaryjnym zachlapaniu
• Zapasowe baterie i ładowarki – zwłaszcza dla latarek, ręcznego VHF i aparatu fotograficznego, bo to właśnie te urządzenia są najczęściej używane na rejsie
• Nawigacja papierowa i cyfrowa – papierowe mapy i locje, jak choćby „888 portów i zatok” w Chorwacji, plus ich kopie w formie cyfrowej, zapewniają niezależność od elektroniki pokładowej
• Latarki czołowe i zapasowe źródła światła – czołówka z czerwonym światłem to standard na wachcie nocnej, do tego przydaje się mała latarka ręczna na baterie
• Dodatkowe źródła zasilania – jeśli pływasz dłużej, rozważ ładowanie z paneli słonecznych albo lepsze wykorzystanie alternatora silnika, w porozumieniu ze skipperem

Przed rejsem przygotuj krótką listę wszystkich urządzeń elektronicznych z zapisanymi numerami seryjnymi, aby łatwiej je zidentyfikować w razie zgubienia. Kable do ładowania najlepiej jest opisać i spiąć w osobne zestawy, co bardzo ułatwia życie w ciasnej mesie, gdy kilka osób naraz próbuje ładować telefony i sprzęt foto.

Jak spakować się na rejs? w co się spakować i praktyczne wskazówki

Na jachcie przestrzeń jest mocno ograniczona, dlatego zamiast twardej walizki wybierz miękką torbę turystyczną albo Worek żeglarski, który po rozpakowaniu można zwinąć i wsunąć do jaskółki lub pod koję. Świetnie sprawdzają się też worki kompresyjne i worki wodoszczelne na odzież oraz elektroniki, a własny bagaż warto wyraźnie oznaczyć imieniem, szczególnie przy większych załogach.

Sam proces pakowania warto oprzeć o kilka prostych, ale bardzo praktycznych zasad, które żeglarze sprawdzali latami na Bałtyku, Adriatyku czy w rejsach stażowych:

• Najważniejszą odzież i bieliznę włóż do worków wodoszczelnych, tak aby po ewentualnym przecieku jaskółki nadal mieć suchy komplet ubrań
• Ubrania roluj zamiast składać w kostkę, co ogranicza zagniecenia i pozwala zmieścić wyraźnie więcej w tej samej torbie
• Wydziel mały, osobny „bagaż dzienny” z rzeczami do szybkiego użycia, a resztę pakuj głębiej jako zapas na dalsze dni
• Torby i worki podpisz, aby uniknąć pomyłek przy podobnych modelach i kolorach, co często zdarza się na większych jachtach
• Dokumenty i leki trzymaj w oddzielnym, łatwo dostępnym pouchu albo małej saszetce, którą możesz zabrać ze sobą również na brzeg

Przy rozmieszczaniu rzeczy na jachcie zwróć uwagę, aby większe i cięższe przedmioty lądowały możliwie nisko i blisko środka jednostki, co poprawia jej stateczność. Dobrze jest zostawić fragment bakisty lub jaskółki jako miejsce na mokre sztormiaki i kalosze po powrocie z wachty, aby nie wędrowały po kabinie. W czasie żeglugi na pokładzie nie powinno pozostawać nic luźnego, co może się przesunąć przy przechyle albo przy fali i zrobić krzywdę komuś z załogi.

Ciężkich i ostrych przedmiotów nie wkładaj luzem do luków ani bakist, bo przy większej fali potrafią z ogromną siłą przemieścić się w zupełnie inne miejsce. Zabezpieczaj je w osobnych, zamykanych workach albo przypinaj pasami, aby w środku jachtu nic nie „fruwało”.

Co warto zapamietać?:

• Kluczowe kategorie bagażu: dokumenty (dowód, paszport, EKUZ, polisy, patenty, książeczka żeglarska), odzież warstwowa i sztormowa (offshore na Bałtyk/ocean), odpowiednie obuwie (pokładowe z jasną podeszwą, kalosze/trekkingi, klapki), apteczka (opatrunki, leki, elektrolity, środki na chorobę morską) oraz podstawowa elektronika (telefon w etui, latarka czołowa, powerbank, ładowarka 12 V).
• Lista pakowania zależna od typu rejsu: od minimalnego zestawu na day trip (lekka kurtka, buty na miękkiej podeszwie, woda, przekąska) przez weekend na Bałtyku (pełny sztormiak, kalosze, czołówka, ciepłe warstwy) i tydzień w ciepłych wodach (lekkie ubrania szybkoschnące, wysoki filtr UV, EKUZ) po rejsy stażowe i oceaniczne (odzież klasy offshore/ocean, rozbudowana apteczka, zapasowe środki łączności, papierowe mapy).
• Bezpieczeństwo formalne i finansowe: zawsze dwa dokumenty tożsamości (oryginał + kopie + skan), komplet papierów jachtu i armatora w wodoszczelnym etui, leki osobiste z min. 2-dniowym zapasem i w dwóch miejscach, gotówka w lokalnej walucie na opłaty portowe oraz co najmniej jedna karta zapasowa (np. wielowalutowa typu Revolut) przechowywana osobno.
• Komfort i zdrowie na pokładzie: system ubioru warstwowego (baza – bielizna termiczna/merino, izolacja – polar/syntetyk, zewnętrzna – sztormiak), minimum dwa typy butów (pokład/brzeg), dobrze wyposażona apteczka (opatrunki, dezynfekcja, przeciwbólowe, przeciwwymiotne, elektrolity, antyhistaminowe, na biegunkę, oparzenia, narzędzia medyczne, Ochrona osobista) oraz profilaktyka choroby morskiej (leki + świeże powietrze, horyzont, zero alkoholu).
• Pakowanie pod warunki jachtowe: miękka torba lub worek żeglarski zamiast walizki, kluczowe ubrania i elektronikę w workach wodoszczelnych, rolowanie ubrań dla oszczędności miejsca, wydzielenie „bagażu dziennego”, podpisanie toreb i kabli, rozmieszczanie ciężkich rzeczy nisko i centralnie oraz bezwzględny zakaz pozostawiania luźnych, ciężkich lub ostrych przedmiotów na pokładzie i w niezabezpieczonych bakistach.